Home › Rouw- en Verliestherapie
Verliezen in het buitenland: een dubbele afstand
Rouw- en Verliestherapie
Rouw is geen ziekte en de meeste rouw vereist geen therapie. Maar een verlies dat in het buitenland wordt beleefd (niet op tijd bij de uitvaart kunnen zijn, het condoleren via een scherm meemaken, twee dagen later weer aan het werk gaan) schept eigen omstandigheden die de rouw bemoeilijken.
Therapie dient er niet toe om de rouw te 'versnellen', maar om vastgelopen rouw weer in beweging te brengen. Bij symptomen van langdurige rouw (maanden later niet aflatend intens gemis, een leven dat stilstaat, het vermijden van alles wat aan het verlies herinnert) wordt evidence-based rouwtherapie toegepast; de thema's schuld en onvoltooidheid binnen de context van het buitenland staan centraal in het werk.
Normale rouw en langdurige rouw: waar ligt het onderscheid?
Het is normaal dat rouw in golven komt, maanden aanhoudt en op bijzondere dagen weer oplaait; na verloop van tijd worden de golven verder uit elkaar en wint het leven weer terrein. Bij langdurige rouw (prolonged grief) stopt deze beweging: intens gemis en mentale gepreoccupeerdheid bepalen ook maanden later nog het dagelijks functioneren, iemand heeft moeite de realiteit van het verlies te aanvaarden en het leven blijft stilstaan. Het onderscheid is belangrijk, omdat normale rouw wordt ondersteund en langdurige rouw wordt behandeld: bij beide hetzelfde doen leidt of tot onnodig pathologiseren, of tot uitstel van de noodzakelijke behandeling.
Het bijzondere mechanisme van rouw in het buitenland
Rouw wordt verwerkt via rituelen: de uitvaart, het condoleren, het bezoek aan het graf, samen huilen. In het buitenland ontbreken de meeste van deze verwerkingsmiddelen: het vliegtuig niet halen, quarantaine- of visumbelemmeringen, het condoleren via de telefoon beleven, niemand in de omgeving die het verlies kent. Rouw zonder rituelen heeft de neiging 'onvoltooid' te blijven; het meest voorkomende spoor is schuld: 'ik was er niet bij', 'ik heb hem of haar niet een laatste keer kunnen zien'. In therapie wordt deze onvoltooidheid benoemd en worden compenserende rituelen samen opgebouwd: schrijven, symbolisch afscheid nemen, het plannen van een uitgesteld bezoek.
Verlies is niet alleen de dood
Migratie zelf is een reeks verliezen: land, taal, status, het dagelijkse contact met familie. Ook een scheiding, een miskraam, verlies van gezondheid en 'levende verliezen' (een ouder met dementie, familie waarmee het contact door ruzie verbroken is) verlopen volgens de dynamiek van rouw. Omdat deze verliezen in de omgeving niet als 'rouw' worden erkend (disenfranchised grief), kan iemand het eigen verdriet niet legitimeren; de eerste bijdrage van therapie is vaak juist die erkenning.
Wat gebeurt er in therapie?
Bij langdurige rouw verloopt het werk langs twee sporen: het onder ogen zien van het verlies (het verhaal van het verlies zonder vermijding, stukje bij beetje vertellen; waar nodig het bewerken van traumatische herinneringen aan het overlijden met EMDR) en het opnieuw verbinden met het leven (het geleidelijk terugnemen van opgeschorte rollen, relaties en plannen). Schuldthema's worden niet ter discussie gesteld, maar bewerkt: de zin 'ik kon er niet voor hem of haar zijn' wordt naast de realiteit van de omstandigheden geplaatst.
Veelgestelde vragen
Is naar therapie gaan voor rouw een teken van zwakte?
De meeste rouw vereist geen therapie; hulp zoeken betekent opmerken dat de rouw buiten haar normale verloop is geraakt. Als het leven na maanden nog steeds stilstaat, is een beoordeling zinvol.
Gaat het schuldgevoel over het niet bij de uitvaart kunnen zijn over?
Ja; een onvoltooid afscheid kan in therapie worden bewerkt met compenserende rituelen, waardoor de intensiteit van het schuldgevoel duidelijk afneemt. Omdat dit het meest voorkomende thema is bij rouw in het buitenland, zijn de methoden goed omschreven.
Ik heb een traumatisch verlies meegemaakt (ongeval, suïcide, plotseling overlijden). Maakt dat verschil?
Ja; bij plotselinge en traumatische verliezen raakt de rouw verweven met traumaklachten, en worden traumagerichte methoden zoals EMDR aan het traject toegevoegd.
Wanneer moet ik beginnen?
In de acute fase (de eerste weken) is natuurlijke steun meestal voldoende; bij intense traumaklachten of wanneer het beeld na maanden onbeweeglijk blijft, is er geen reden om te wachten.
Klinische grenzen en noodsituaties
Deze pagina is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie. Via de website worden geen diagnoses gesteld en wordt geen persoonlijk behandeladvies gegeven. Bij een acute crisis, risico op zelfbeschadiging of een bedreiging voor de veiligheid neemt u contact op met 112, uw huisarts of de huisartsenpost. Voor een gesprek is de hulplijn 113 Zelfmoordpreventie (0800-0113) dag en nacht bereikbaar.