Home › Behandeling van Sociale Angst (Sociale Fobie)
Therapie voor de angst om beoordeeld te worden
Behandeling van Sociale Angst (Sociale Fobie)
Sociale angst is geen verlegenheid; het is de manier waarop de angst voor negatieve beoordeling het leven inperkt en waarop vermijding het werk, de relaties en de kansen begrenst. Voor wie in een tweede taal leeft, verdubbelt deze last vaak.
De evidence-based behandeling van sociale angst is CBT: het richten van de aandacht van zichzelf naar de situatie, het geleidelijk loslaten van veiligheidsgedrag en geplande blootstelling aan vermeden situaties. Bij ViaNova Praktijk wordt de behandeling online en in het Turks uitgevoerd; de invloed van de tweede taal en de migratiecontext op de angst wordt als een natuurlijk onderdeel van het traject bewerkt.
Het mechanisme: drie raderen die de angst in stand houden
Er zijn drie mechanismen die sociale angst in stand houden. Naar binnen gerichte aandacht: in een sociale omgeving richt de aandacht zich niet op de ander maar op zichzelf ('trilt mijn hand, klinkt mijn stem raar'); dit innerlijke monitoren verstoort de prestatie werkelijk en bevestigt de angst. Veiligheidsgedrag: weinig praten, oogcontact vermijden, bezig lijken met de telefoon, dit stelt op korte termijn gerust, maar houdt op lange termijn de overtuiging in stand dat 'ik me zonder deze dingen belachelijk zou maken'. Vermijding: elke vermeden bijeenkomst en uitnodiging versterkt het gevoel dat de angst gegrond is. De behandeling richt zich stuk voor stuk op deze drie raderen.
De invloed van migratie en de tweede taal
Bij Turkstaligen in Nederland is sociale angst vaak verweven met een taallaag: 'mijn accent zal opvallen', 'ik zal het verkeerde woord gebruiken', 'ze zullen me maar half begrijpen'. Dit is geen overdrijving van de angst, maar een reële cognitieve belasting: spreken in een tweede taal belast het werkgeheugen en leidt, gecombineerd met innerlijk monitoren, tot verstijving. In de therapie worden taalangst en sociale angst van elkaar onderscheiden; de behandeling van beide verschilt, en wanneer ze door elkaar worden gehaald, plakt iemand zichzelf ten onrechte het etiket 'sociaal onbekwaam' op.
Behandeling: aandachtstraining en gedragsexperimenten
In CBT wordt eerst aan de aandachtsfocus gewerkt: met gecontroleerde oefeningen wordt de vaardigheid opgebouwd om de aandacht van innerlijk monitoren naar de omgeving te verplaatsen. Vervolgens komen de gedragsexperimenten: de gevreesde uitkomst ('iedereen zal het merken') wordt omgezet in een concrete voorspelling en getoetst in een echte situatie. Videofeedback is hier een krachtig instrument, omdat het de kloof toont tussen wat iemand van binnenuit voelt en wat van buitenaf zichtbaar is. Veiligheidsgedrag wordt geleidelijk losgelaten; de vermijdingshiërarchie wordt volgens plan beklommen.
Sociale angst in het werkende leven
De directheid van de Nederlandse werkcultuur, het woord nemen in een vergadering, feedback geven, sociale settings zoals een 'borrel', is een intense trigger voor mensen met sociale angst. In de therapie wordt aan de hand van deze concrete situaties gewerkt: meetbare doelen zoals in de eerste vijf minuten van een vergadering één zin uitspreken leveren sneller resultaat op dan het abstracte 'zelfvertrouwen opbouwen'.
Veelgestelde vragen
Hoe onderscheidt sociale angst zich van verlegenheid?
De maatstaf is functieverlies: verlegenheid geeft ongemak maar bepaalt het leven niet; bij sociale angst beperkt vermijding op concrete wijze het werk, de opleiding, de relaties en de kansen.
Zijn medicijnen nodig?
Bij matige tot ernstige beelden zijn SSRI's een effectieve optie die met therapie kan worden gecombineerd; de beoordeling ligt bij de huisarts of psychiater. Bij lichte tot matige beelden volstaat CBT meestal op zichzelf.
Is online therapie niet tegenstrijdig bij sociale angst?
Nee; het verlaagt de drempel om te beginnen en de oefeningen in het echte leven vinden sowieso buiten de sessie plaats. Het doel is niet om je op gemak te voelen tijdens het online gesprek, maar om het echte sociale leven te verruimen.
Hoe lang duurt het?
Gerichte CBT-protocollen liggen doorgaans tussen de 12 en 16 sessies; de duur varieert naargelang de mate van vermijding.
Klinische grenzen en noodsituaties
Deze pagina is uitsluitend bedoeld ter algemene informatie. Via de website worden geen diagnoses gesteld en wordt geen persoonlijk behandeladvies gegeven. Bij een acute crisis, risico op zelfbeschadiging of een bedreiging voor de veiligheid neemt u in Nederland contact op met 112, uw huisarts of de huisartsenpost. Voor een gesprek is de hulplijn 113 Zelfmoordpreventie (0800-0113) dag en nacht bereikbaar.